Polska / Polen / Poland

Moneta / Munzen / Coins

2009

20 zloty / 20 złoty

Polacy ratujący Żydów - I Sendlerowa, Z Kossak, M Getter

Emitent: Narodowy Bank Polski

Nominał / Nominal: 20 zł

Metal / Material: Silver Ag 925

Stempel / Stamp: Proof PP

Średnica / Diameter: 32 mm

Waga / Weight: 28.28 g

Nakład / Mintage: 100 000 szt

Data emisji / Release Date: 2009-12-02

Producent / Producer: Mennica Polska SA

Stan / Condition: UNC

...........................................................................................................

Moneta jest w idealnym stanie zapakowana w kapsel

The coin is in perfect condition packed in the capsule

Die münze ist in perfektem zustand in der kapsel verpackt

La pièce est en parfait état emballé dans la capsule

Opis monety

Rewers: U góry stylizowany wizerunek popiersia siostry Matyldy Getter; po jego prawej stronie półkolem napis: SIOSTRA MATYLDA/ GETTER. U dołu stylizowany wizerunek popiersia Ireny Sendlerowej; pod nim półkolem napis: IRENA SENDLEROWA. U dołu z prawej strony stylizowany wizerunek popiersia Zofii Kossak; pod nim półkolem napis: ZOFIA KOSSAK. Z lewej strony półkolem napis: POLACY RATUJĄCY ŻYDÓW. W tle stylizowane wizerunki ptaków.

Awers: W środku wizerunek orła ustalony dla godła Rzeczypospolitej Polskiej. Pod orłem stylizowany wizerunek muru z wyrwą w środku oraz przerwanego drutu kolczastego. Z lewej strony muru wizerunek gwiazdy Dawida. U dołu napis: 20 ZŁ oraz – po jego lewej stronie – oznaczenie roku emisji: 2009. U góry z prawej strony półkolem napis: RZECZPOSPOLITA POLSKA. Pod lewą łapą orła znak mennicy: M/W.

Rant: gładki

Autor: Roussanka Nowakowska

............................................................

Polacy ratujący Żydów

II wojna światowa i okupacja hitlerowska unicestwiły Żydów zamieszkałych w Polsce. 3,5-milionowa społeczność została zniszczona przez okrutny terror, osadzenie w gettach i ostateczną masową eksterminację w komorach gazowych Treblinki, Auschwitz i Bełżca.

Za pomoc Żydom Niemcy karali śmiercią. Na tle tej ponurej rzeczywistości szczególny szacunek budzi humanitarna, pełna odwagi i męstwa postawa tych Polaków, którzy odważyli się ratować Żydów, narażając siebie i swoje rodziny na śmierć.

Irena Sendlerowa (1910-2008) przed II wojną światową pracowała w Wydziale Opieki Społecznej i Zdrowia Publicznego jako opiekunka społeczna. Kiedy zaczęły się prześladowania Żydów, zorganizowała sieć opiekunek społecznych, które wspólnie stworzyły tajną organizację pomocy Żydom. Do powstałego w listopadzie 1940 roku getta opiekunki społeczne wnosiły żywność, lekarstwa i szczepionki przeciwko tyfusowi. Na przełomie 1941 i 1942 roku Żydzi w getcie masowo umierali z głodu i z powodu chorób. Grupa opiekunek społecznych w porozumieniu z organizacjami żydowskimi w getcie postanowiła ratować dzieci żydowskie. Wyprowadzano je różnymi drogami, a potem umieszczano w polskich rodzinach lub w klasztornych sierocińcach. Pod koniec 1942 roku powstała Rada Pomocy Żydom „Żegota”, w której Irena Sendlerowa została kierowniczką referatu dziecięcego.

Zofia Kossak (1890–1968) jest znana jako wybitna pisarka. Była współzałożycielką i ideologiem utworzonej w 1940 roku tajnej organizacji społeczno-katolickiej – Front Odrodzenia Polski (FOP). Latem 1942 roku wraz z Wandą Filipowiczową, Witoldem Bieńkowskim, Władysławem Bartoszewskim, Janiną Wąsowiczową, Stefanem Szwedowskim i innymi działaczami społeczno-politycznymi zainicjowała utworzenie Komitetu Pomocy Żydom, później nazwanego Tymczasowym Komitetem Pomocy Żydom im. Konrada Żegoty. Wymyślony przez Zofię Kossak kryptonim „Żegota” utrwalił się w późniejszej nazwie Rady Pomocy Żydom powstałej w grudniu 1942 roku. „Żegota” pozostała na zawsze symbolem pomocy Żydom w czasie okupacji hitlerowskiej. W sierpniu 1942 roku w czasie wywożenia mieszkańców getta warszawskiego do obozu zagłady w Treblince, FOP wydał ulotkę pt. Protest pióra Zofii Kossak, w której pisała, że świat, patrząc na tę zbrodnię straszliwszą niż wszystko, co widziały dzieje, milczy. A kto milczy w obliczu mordu – staje się wspólnikiem mordercy. Kto nie potępia – ten przyzwala. Twórczość i działalność Zofii Kossak miała istotny wpływ na pogłębienie w społeczeństwie polskim przekonania o konieczności niesienia pomocy ludności żydowskiej.

Siostra Matylda Getter (1870-1968) już przed II wojną światową z ogromnym poświęceniem angażowała się w działalność oświatowowychowawczą. Była naczelną matką przełożoną prowincji warszawskiej Zgromadzenia Sióstr Franciszkanek Rodziny Marii. Kiedy wybuchła wojna siostra Matylda Getter miała prawie 70 lat, ale nie przeszkadzało jej to w niesieniu pomocy osobom potrzebującym, prześladowanym przez okupanta. Jej energia, mądrość, praktyczność, odwaga, zabłysły w pełni podczas wojny. W czasie okupacji hitlerowskiej dużo Żydów: dzieci, młodzieży i starszych przeszło przez skromny drewniany dom – siedzibę sióstr Franciszkanek Rodziny Marii w Warszawie przy ul. Hożej 53. Dzieci były kierowane do klasztornych sierocińców, dorosłe dziewczęta do pracy w zaufanych domach, osoby starsze do klasztorów Zgromadzenia usytuowanych w odosobnieniu.

Działalność tych wspaniałych kobiet została wysoko oceniona przez Izraelski Instytut Yad Vashem w Jerozolimie, który przyznał im jako jednym z pierwszych odznaczenie Sprawiedliwy wśród Narodów Świata.

Halina Grubowska
Żydowski Instytut Historyczny